الشيخ محمد علي الگرامي القمي
8
نگاهى نو به ملاك حرمت ربا و حيل (فارسى)
مقدمه مسأله ربا امروزه نه تنها در فقه اسلامى اعم از شيعه و سنّى بلكه در اقتصاد جهانى يكى از پيچيدهترين و دشوارترين مسائل مورد بحث و تبادل نظر در بين اقتصاد دانان و صاحب نظران مسائل اقتصادى است ؛ آنچنان كه برخى با جريان ربا در اقتصاد مخالفت ورزيده و در مقابل ، گروهى ديگر به لزوم وجود ربا تأكيد نموده و بر اين باورند كه اقتصاد بدون ربا امكانپذير نخواهد بود . بحث و بررسى پيرامون موضوع ربا در بين فقيهان و صاحب نظران اقتصاد اسلامى ، با توجه به گرايش سلبى ، باز دارنده ، و تحريمى موجود در اين باره در متون مذهبى - اعم از قرآن و روايات - با دغدغهها و پيچيدگى افزونترى همراه بوده است . در اين مقاله ابتدا به تعريف ربا ( 1 ) و انواع آن ( 2 ) مىپردازيم ، سپس از دامنهى شمول ادلهى ربا ( 3 ) بحث مىكنيم و در نهايت ضمن بر شمردن ملاكهاى مطرح شده در چرايى حرمت ربا ( 4 ) به بيان ديدگاه مختار ( 5 ) مىپردازيم . 1 . تعريف ربا ربا در لغت به معناى زيادى ( ابن منظور ، 1405 : 304 ؛ طريحى ، 1408 : 137 - 139 ) ، برآمدگى ،